Rzetelna kampania informacyjna kluczem do sukcesu systemu kaucyjnego

Liczba opakowań zwróconych w ramach ogólnopolskiego systemu kaucyjnego zbliża się do 28 milionów. To sygnał, iż system stopniowo się rozwija i zaczyna przynosić pierwsze efekty. Początkowe miesiące jego funkcjonowania pokazały jednak także szereg wyzwań – zarówno organizacyjnych, jak i regulacyjnych. Wskazują one na potrzebę wprowadzenia korekt w przepisach oraz lepszego informowania konsumentów o zasadach działania systemu.

Rosnąca skala dezinformacji

– W debacie publicznej coraz częściej pojawiają się przekazy, które wprowadzają konsumentów w błąd albo pokazują system kaucyjny w niepełny sposób. Najczęściej powtarzane są tezy o rzekomym „zarabianiu” operatorów na nieodebranej kaucji, celowym utrudnianiu zwrotów opakowań czy przedstawianiu systemu jako dodatkowego obciążenia finansowego dla konsumentów. Takie narracje utrudniają wdrażanie systemu i mogą zniechęcać obywateli do korzystania z niego. Dlatego potrzebna jest ponowna, rzetelna i ogólnopolska kampania informacyjna prowadzona przez administrację publiczną we współpracy z operatorami systemu i przedsiębiorcami – mówi Piotr Bellatrix, ekspert Konfederacji Lewiatan.

Rekomendujemy, aby w ramach kampanii:

• jasno wyjaśniać zasady funkcjonowania systemu kaucyjnego,
• wytłumaczyć mechanizm obiegu kaucji,
• informować o prawach konsumentów i sposobach zwrotu opakowań,
• przeciwdziałać dezinformacji pojawiającej się w mediach i internecie,
• pokazywać środowiskowe korzyści w oparciu o doświadczenia innych państw europejskich.

Problemy w funkcjonowaniu systemu kaucyjnego

Przedsiębiorcy z różnych części łańcucha – od producentów napojów, przez handel, po operatorów systemu i producentów opakowań czy recyklerów – wskazują na szereg trudności, które pojawiły się w praktyce. Ich zdaniem część z nich wymaga doprecyzowania przepisów i wprowadzenia korekt regulacyjnych. Proponują oni m.in.:

– zniesienie niektórych obowiązków dla małych sklepów, które tylko pobierają kaucję

– wyłączenie suplementów diety oraz bardzo małych opakowań do 100 ml

– wyłączenie sklepów niespożywczych, w tym aptek z obowiązku zbiórki

– zmiany dla eksportujących napoje

– doprecyzowanie zasad dla centrów liczenia i punktów konsolidacji opakowań

Ryzyka regulacyjne w projekcie UC100

Przedsiębiorcy zwracają uwagę na potencjalne ryzyka związane z proponowaną w projekcie ustawy o opakowaniach i odpadach opakowaniowych (UC100), zmianą definicji powierzchni sprzedaży. Ich zdaniem nowe przepisy mogą niesłusznie nakładać na sprzedawców internetowych takie same obowiązki w ramach systemu kaucyjnego jak na duże sklepy stacjonarne. W praktyce oznaczałoby to konieczność fizycznego odbierania od klientów pustych opakowań objętych kaucją przez firmy prowadzące sprzedaż online.

Proponowane przepisy najbardziej uderzają w MŚP prowadzące sprzedaż online i są sprzeczne z ideą gospodarki obiegu zamkniętego. Obsługa zwrotów w sprzedaży wysyłkowej wymagałaby kosztownej logistyki – transport kurierski często przewyższa wartość kaucji, pojawiają się też problemy sanitarne i wyższa emisja, co ogranicza korzyści ekologiczne recyklingu. Konfederacja Lewiatan przypomina, iż zgodnie z rozporządzeniem PPWR „powierzchnia sprzedaży” dotyczy fizycznych punktów dystrybucji, a nie sklepów działających online. Dlatego apeluje o utrzymanie dotychczasowej definicji w polskich przepisach.

Potrzeba stabilności i zaufania społecznego

– Pierwsze miesiące funkcjonowania systemu kaucyjnego pokazują, iż może on skutecznie zwiększać zbiórkę opakowań i poprawiać recykling. Warunkiem sukcesu jest jednak stabilne otoczenie regulacyjne, sprawna infrastruktura oraz wysoki poziom świadomości społecznej. Dlatego apelujemy o kontynuację kampanii informacyjnej prowadzonej przez administrację publiczną oraz o wprowadzanie niezbędnych korekt legislacyjnych w dialogu z uczestnikami rynku. Tylko wtedy system będzie realizował cele ekologiczne, pozostając jednocześnie wygodny dla konsumentów i możliwy do efektywnego wdrożenia przez przedsiębiorców – podkreśla Piotr Bellatrix.

Konfederacja Lewiatan