Hałda Pokój – prawda i mity

Kto i co wiedział na temat hałdy Pokój? Szczegółowo wyjaśniamy. Rekultywacja zapożarowanej hałdy Pokój w Rudzie Śląskiej była konieczna. To bezsprzeczny wniosek płynący z wielu stron. Takie działanie to proces opierający się na ścisłej współpracy z miastem, w którym taka hałda się znajduje. Tak było i w tym przypadku, odkąd SRK przejęła obiekt.

Fakty są takie, że:

• Władze miasta Ruda Śląska już w 2024 r. miały świadomość obecności metali ciężkich na obszarze A hałdy Pokój I;
• SRK jeszcze w 2024 r., czyli niezwłocznie po wykryciu metali ciężkich w obszarze A hałdy Pokój I, powiadomiła o tym fakcie zarówno WIOŚ, jak i RDOŚ oraz Prokuraturę;
• Technologia robót, szczegółowo określająca sposób prowadzenia prac, została przedstawiona władzom miasta w maju 2024 r. dla części Pokój II i grudniu 2024 r. dla części Pokój I;
• Przyjęcie przez miasto dokumentacji projektowej określała decyzja rekultywacyjna, którą wydał w 2024 r. na Spółkę Prezydent Rudy Śląskiej.

Obecność metali ciężkich w części hałdy Pokój I była znana władzom miasta Ruda Śląska jeszcze w 2024 r. Informacja ta znajdowała się w przedłożonym przez Spółkę do magistratu 23 grudnia 2024 r. projekcie robót, liczącym blisko 70 stron. Jeszcze tego samego dnia wiceprezydent Rudy Śląskiej Jacek Morek skierował do SRK pismo, gdzie informuje o przyjęciu – bez uwag – złożonej dokumentacji.

Projekt zawierał m.in. informację o przeprowadzonej analizie chemicznej gruntu w tzw. obszarze A hałdy Pokój I, wykazującej wielokrotne przekroczenia stężeń metali ciężkich: arsenu, kadmu i ołowiu. Badania te zleciła SRK jeszcze na etapie zawierania umowy na rekultywację z Wykonawcą, w maju 2024 r.

Dodatkowo Spółka informowała o fakcie wystąpienia metali ciężkich na obszarze A hałdy Pokój I w publicznym komunikacie z 19 września 2025 r., kiedy to odbył się wspólny briefing prasowy SRK z Prezydentem Rudy Śląskiej Michałem Pierończykiem.

Należy podkreślić, iż Spółka Restrukturyzacji Kopalń, tuż po otrzymaniu wyników, złożyła 4 listopada 2024 r. zgłoszenie o podejrzeniu naruszenia przepisów ochrony środowiska do Wojewódzkiego Inspektoratu Ochrony Środowiska w Katowicach, jednocześnie do wiadomości Regionalnej Dyrekcji Ochrony Środowiska w Katowicach. Z kolei 15 listopada Spółka złożyła zawiadomienie do Prokuratury.

Na uwagę zasługuje też fakt, iż technologia robót rekultywacyjnych dla obu obszarów hałdy została szczegółowo opisana w przedłożonych do miasta dokumentacjach projektowych – w kwietniu (dla Pokój II) i grudniu 2024 r. (dla Pokój I). Opisano tam również wszelkie możliwe do wystąpienia niedogodności, w tym wskazywano m.in. na emisję gazów pożarowych i zapylenie. W pismach potwierdzających zapoznanie się z dokumentami Urząd Miasta nie wniósł żadnych uwag.

Przedłożenie projektów rekultywacji do Urzędu Miasta Ruda Śląska było obowiązkiem Spółki wynikającym z nałożonej na nią Decyzji rekultywacyjnej nr 2/2024 wydanej przez Prezydenta Miasta Ruda Śląska. Zatwierdzenie całej dokumentacji przez samorząd stanowiło też podstawę do uzyskania przez SRK dofinansowania z Narodowego Funduszu Ochrony Środowiska i Gospodarki Wodnej. Dokumentację w tej sprawie weryfikował również Wyższy Urząd Górniczy.

Celem rekultywacji palącej się hałdy Pokój w Rudzie Śląskiej było i jest zlikwidowanie realnego zagrożenia dla mieszkańców. Tak silne zapożarowanie jest skutkiem wieloletniego procesu, który powstał znacznie przed tym, jak SRK przejęło obiekt od Polskiej Grupy Górniczej w 2017 (część Pokój I) i 2022 r. (część Pokój II). SRK zależało i zależy na najskuteczniejszej metodzie naprawy terenu, którą eksperci wskazali w dokumentacji projektowej. To rekultywacja „szyta na miarę”, która uwzględnia fakt, iż hałda znajduje się z ścisłym centrum miasta.

Wsłuchując się w liczne głosy mieszkańców to Spółka Restrukturyzacji Kopalń zorganizowała kilkukrotnie spotkania, podczas których wyjaśniano metodologię i harmonogram prac. To właśnie na jednym z takich spotkań szef SRK zadeklarował wykonanie kolejnych badań gruntu przez Spółkę, które sugerowali zaniepokojeni mieszkańcy miasta. Z inicjatywy SRK odbyło się też ostatnie spotkanie, 22 września 2026 r., podczas którego zaprezentowano wyniki badań wykonane przez akredytowaną jednostkę – Instytut Ekologii Terenów Uprzemysłowionych w Katowicach. Niezwłocznie po uzyskaniu opracowania wyników tychże badań, Spółka poinformowała o sytuacji Wojewodę Śląskiego. Pełne opracowanie przesłano również 21 sierpnia 2026 r. do władz Rudy Śląskiej.

Dodatkowo w kwietniu 2026 r. SRK wezwała wykonawcę okrywy uszczelniającej na tzw. obszarze A hałdy Pokój I, czyli prac zrealizowanych w 2020 r., do pokrycia kosztów naprawienia szkody. Spółka złożyła też 4 sierpnia 2026 r. zażalenie na postanowienie Prokuratury Rejonowej w Rudzie Śląskiej o umorzeniu śledztwa, wydanym 24 lipca br.

Jako Spółka Restrukturyzacji Kopalń mamy świadomość obaw mieszkańców związanych ze skutkami rekultywacji hałdy, będącej wynikiem wieloletniej działalności górniczej w mieście. Ubolewamy, iż naprawa tego terenu niesie ze sobą tyle niedogodności. Jako sukcesor prawny dawnej kopalni Pokój, również zmagamy się z tym niełatwym wyzwaniem. Naszym celem jest jednak przywrócenie lokalnej społeczności bezpiecznego terenu, który przez dziesiątki lat funkcjonował jako kopalniane zaplecze.

Źródło: Spółka Restrukturyzacji Kopalń S.A.